Ciąża i poród w praktyce

Pewne uwypuklenie mostka jest po prostu zwykłą odmianą budowy ciała. Czasem jest ono bardziej zaznaczone, często też jest to cecha rodzinna. Niejednokrotnie ten element sylwetki znika, gdy dziecko podrośnie. Nie powoduje żadnych ujemnych następstw, toteż i leczenie nie jest konieczne. Również umiarkowane wklęśnięcie pośrodku klatki piersiowej (klatka „szewska”) nie wymaga żadnej troski. Jeśli jednak zaznacza się silnie, należy się poradzić lekarza.

Niektóre młodsze dzieci mają nawyk chodzenia na palcach. Jeśli jednak chcą, mogą swobodnie stąpać, stawiając stopy płasko. Bywają też i inne przyczyny takiego chodu, między innymi wrodzone skrócenie ścięgien piętowych, tzw. Achillesa (zaczepionych u pięt), którym musi się zająć lekarz.

Jeśli chodzi o zakres obowiązków, uważam teraz, że najrozsądniej wyznaczyć chłopcom i dziewczynkom zasadniczo te same zadania, podobnie jak uważam, że najsłuszniejszy jest jednakowy udział kobiet i mężczyzn w każdych zajęciach w domu i poza domem. Chłopcy mogą słać łóżka, sprzątać pokoje i zmywać naczynia, tak samo jak dziewczynki. Dziewczynki mogą pomagać w strzyżeniu trawników i w myciu samochodu — podobnie, mam nadzieję, matki. Nie twierdzę, że chłopcy i dziewczynki nie mogą przekazać sobie nawzajem pewnych obowiązków i że mają być obdzieleni nimi dokładnie jednakowo, ale nie powinno być wyraźnie widocznych dyskryminacji i różnic. Istotną rolę będzie odgrywał przykład rodziców.
Nie radziłbym zachowywać błogiego spokoju bez względu na okoliczności. Bo gdy chłopiec chce chodzić wyłącznie w sukienkach oraz bawić się tylko lalkami i tylko z dziewczynkami, coś jest chyba nie w porządku z jego poczuciem identyfikacji, w następstwie nierozumienia sytuacji lub lęków; w każdym razie należałoby to wyjaśnić w poradni wychowawczej lub u dziecięcego psychoanalityka. Jeśli dziewczynka często bawi się z chłopcami i od czasu do czasu mówi, że chciałaby być chłopcem, ale jednocześnie bawi się z dziewczynkami, nie przejmowałbym się tym. Gdyby bawiła się tylko z chłopcami i stale czuła się nieszczęśliwa, że jest dziewczynką, widziałbym potrzebę konsultacji.
Dobrze jest pamiętać, że chłopcy identyfikują się wprawdzie w przeważającej mierze z ojcem, ale z matką także, choć w mniejszym stopniu. To pozwala im, w miarę dojrzewania, rozumieć przeciwną płeć, wzbogaca osobowość, ułatwia przystosowanie. Podobnie dziewczynki identyfikują się w jakimś stopniu z ojcem — w stopniu zaburzającym prawidłową identyfikację tylko w nielicznych przypadkach. A więc jest to sprawa ilości, a nie wyłączności.
Ponieważ nie istnieje coś takiego, jak 100procentowa identyfikacja z własną płcią, lepiej nie ingerować w mieszane identyfikacje, postawy i zainteresowania dziecka — pod warunkiem, że akceptuje bez trudu, że jest chłopcem lub dziewczynką — i nie wzbudzać w nim zawstydzenia i niepokoju rodzicielską dezaprobatą.

Nie ma potrzeby ustalać w tym względzie jakiejś reguły. Niektó­re niemowlęta odzwyczajają się w dość krótkim czasie — powiedzmy w 2 miesiące po podaniu pierwszego gęstego posiłku. Inne odzwycza­jają się od ssania powoli, gdyż albo tak chce matka, albo niemowlę nie śpieszy się do tego. Zwykle odzwyczajanie od ssania następuje oko­ło 9 miesiąca życia, ale nie szkodzi, jeśli ssie ono z piersi lub butelki trochę dłużej. Każde niemowlę powinno jednak przestać ssać z koń­cem pierwszego roku życia.
Jeżeli zbyt długo karmi się dziecko pokarmami płynnymi, nie da­jąc mu pokarmów stałych, mimo że potrafi ono je żuć, może się zdarzyć, że nie zechce gryźć i żuć ich później i będzie odmawiać jedzenia kęsów stałych. Staniecie więc oko w oko z ciężkim do rozwiązania prob­lemem, gdyż trudno będzie zmusić dziecko do żucia pokarmu. Jedy­nym wyjściem jest podawanie mu wyłącznie pokarmów stałych, wsku­tek czego nie będzie miało wyboru, ale to wszystko nie jest sprawą łatwą.
Często się zdarza, że niemowlę nie stawia oporu w przyjmowaniu mieszanej diety w ciągu dnia, ale na ostatni posiłek przed spaniem domaga się piersi lub butelki. Bywa też, że chce najpierw ssać pierś tylko przez 1—2 minuty, a potem dopiero zjeść kaszkę na gęsto i pójść do łóżka. Nie zawsze łatwo jest nakłonić niemowlę do zaprzestania picia z butelki. Proces ten musi przebiegać stopniowo.
W każdym razie przychodzi to łatwiej, jeżeli rozpoczyna się karmienie niemowlęcia z kubka już we wczesnym wieku, powiedzmy od 6 miesiąca życia, niż później, gdyż niemowlęta są bardzo konserwatywne, chodzi o rodzaj pokarmu.
Z momentem obchodzenia pierwszych urodzin butelkę należy wyrzucić. Będzie ono z tego powodu rozdrażnione, ale nie zechce przymierać głodem. Nie jest to reguła, której należy rygorystycznie przestrzegać. Nie trzeba przemocą pozbawiać dziecka butelki. Im dłużej będziecie je trzymać na po pierwszym roku życia, tym trudniej będzie je od tego odzwyczaić. Niekiedy 4-letnie dzieci, są jeszcze karmione butelką.

Przy nieco większym niedoborze pokarmu możesz spostrzec, poza niedoborem wagi ciała, że niemowlę nie przesypia całej przerwy mię­dzy karmieniami, a poza tym zbyt często domaga się jedzenia. Nie zawsze się tak dzieje, ale może tak być.

Częste domaganie się przez niemowlę karmienia niekoniecznie jest wyrazem niedożywienia i głodem. Może tak być, ponieważ dla niego „normalny” przyrost wagi ciała może być większy od przeciętnego i w związku z tym może ono mieć większe zapotrzebowanie od tego, które zadowala inne nie­mowlęta. Należy zwrócić uwagę na to, że karmienie kon­trolne może nie wykazywać, ile pokarmu masz w piersi. Pokazuje je­dynie, ile pokarmu niemowlę z niej wyssało. Ilość produkowanego przez ciebie pokarmu łatwo możesz ustalić przez ściągnięcie całego pozostałe­go pokarmu z piersi, po każdym kontrolnym karmieniu, zmierzeniu jego ilości i dodaniu do ilości zjedzonej przez niemowlę. Może to mieć znaczenie, ponieważ nerwowe, marudne niemowlęta mogą źle przybie­rać na wadze przede wszystkim dlatego, że źle ssą, a nie dlatego, że nie mają dostatecznej ilości pokarmu.

Częstym problemem jest też czas kiedy dziecko nie chce jeść mleka. Trzeba uporać się z tym jak najszybciej, aby dziecko nie traciło na wadze.

Istnieje jeszcze inna przyczyna niedożywienia niemowlęcia, pomi­mo że masz wystarczającą ilość pokarmu. Być może przystawiasz je do piersi na zbyt krótki czas, ponieważ ograniczasz karmienie z każ­dej piersi ściśle do 10 minut.

W pierwszych 10 dniach życia niemowlę nie dostaje 150 ml pokar­mu na 1 kg wagi ciała, ponieważ matka nie ma go tyle od razu. W 7 dobie życia nie jest ono w stanie spożyć więcej niż 110 ml/kg — jest to jednak dla tego wieku ilość wystarczająca.

Zapotrzebowanie niemowlęcia oblicza się w przeliczeniu na należną wagę ciała, ponieważ niemowlęta niedożywione wydają się mieć wy­równawczo większy apetyt, dopóki nie osiągną przeciętnej wagi ciała, właściwej dla ich wieku i wagi urodzeniowej.

Niemowlęta karmione sztucznie często są otyłe z powodu przekarmienia (ściśle mówiąc nieprawidło­wego podawania zbyt zagęszczonych pokarmów z dodatkiem produktów mącznych).

Powszechną przyczyną płaczu w pierwszych 3 miesiącach życia jest tak zwana „kolka” pierwszego kwartału życia. Zaczyna się ona albo już na oddziale noworodkowym, albo po powro­cie do domu. Niemowlę dobrze zachowujące się w ciągu dnia, ma ostre napady krzyku wieczorami, zazwyczaj między 6 a 10 wieczorem. Jest to szczególnie męczące dla matki, która przebywa cały dzień z dzieckiem i chciałaby mieć wieczorem trochę czasu dla siebie. Bule te mają charakter napadowy. Niemowlę marszczy brwi, czerwienieje na twarzy, kurczy nogi i wydaje krzyki o wysokim tonie. Krzyk może trwać do 10 minut i nie ustaje po wzięciu na ręce lub ustaje tylko chwilę. Napad kolki nagle ustępuje, lecz tylko po to, by po nim pojawiły się dalsze. Niemowlę często sprawia wrażenie zmęczonego i właściwie ochotę zasnąć, gdy pojawia się następny kurczowy napad. Bóle nie pojawiają się na ogół po godzinie 10 wieczorem.

Podczas napadu słyszy się niekiedy burczenie i bulgotanie w brzuchu. Często dziecko oddaje dużo gazów, przy czym wydaje się, że oddanie gazów lub stolca przynosi ulgę. Czasem można mu także pomóc, kładąc je na brzuchu. Wiele niemowląt, któ­rym przypisuje się kolkę, wcale jej nie ma. Tak zwane kolki wie­czorne ograniczają się do godzin wieczornych: jeżeli występuje nie wyjaśniony płacz w innych porach dnia, to jego przyczyny należy szukać gdzie indziej — może chce być wzięte na ręce, może matka popełniła jakiś błąd w karmieniu, może połknęło zbyt dużo powietrza, może chce zobaczyć, co się dzieje dookoła, lub występuje jakiś inny powód.

Niektóre niemowlęta doznają napadów bólowych w innej porze dnia lub nocy. Niekiedy czas napadu wydaje się przesuwać stopnio­wo z godziny 6 po południu na godziny wcześniejsze. Jednakże w 9 Przypadkach na 10 napady pojawiają się wieczorem. Mogą one mieć różne stopnie nasilenia. Niemowlę z ostrą postacią napadów bardzo denerwuje matkę. W bardziej umiarkowanych postaciach niemowlę jest jedynie trochę niespokojne wieczorem, w związku z czym nie ma istotnego problemu.

Przeczytaj też o innych problemach takich jak np ciemieniucha. Jak jej zapobiegać?

Wiele matek popełnia błąd uważając, że niemowlę jest głodne. Łatwo można przekonać się, dlaczego tak myślą. Płacz niemowlęcia nie ustaje po wzięciu dziecka na ręce, a ponadto wydaje się, że nie­mowlęta z kolką doznają ulgi, z chwilą gdy zaczną ssać. Nie wszyst­kie niemowlęta podczas napadu uspokaja ssanie piersi, większość jed­nak ssie chętnie i na jakiś czas — od kwadransa do godziny — przestaje płakać, aż do następnego napadu. Z pewnością nie jest to spowodowane niedokarmieniem, chociaż może ono być przyczyną płaczu a niemowlęcia.

Jeśli przyrost wagi ciała jest niezadowalający, to staje się wtedy oczywiste, że niemowlę otrzymuje za mało pokarmu. Przyrost wagi ciała niemowląt mających kolkę jest prawie zawsze zadowalający, jeżeli ktoś zaleca podawanie dodatkowych ilości pokarmu oprócz tych, które niemowlę wyssie z piersi, to albo nie zechce ono przyj­mować dokarmiania, albo i tak będzie miało nadal kolkę. Niektórzy twierdzą, że istnieje pewien związek między występowa­łem napadów kolki a porą powrotu ojca do domu. Wczesny wieczór jest dla matki trudnym okresem, gdyż musi w tym czasie przygotować kolację, położyć dzieci do łóżka, nakarmić niemowlę, posprzą­tać — oczywiście wszystko w tym samym czasie. Mąż ma do niej pretensje o wiele różnych rzeczy, chociaż wydaje się, że to raczej on może być przyczyną wystąpienia kolki u niemowlęcia. Istnieją jednak liczne przypadki bólów brzucha u niemowląt, których ojco­wie wracali do domu przed lub po 6 po południu, a mimo to kolka występowała w tym samym czasie co zwykle. Znacznie częściej winą za kolkę u niemowlęcia obarcza się matkę: zarzuca się jej nerwowość, nadmierne napięcie, które w dziwny, nie zbadany sposób przenoszą się na dziecko. Jest to nonsens: matki niemowląt cierpiących na kolkę nie różnią się od innych matek. Jeśli jednak ich niemowlęta mają ciężkie napady kolki, to bardzo się one tym przejmują i w konsekwencji żyją w stałym napięciu nerwowym.

Wiele innych matek myśli błędnie, że ich pokarm lub podawane przez nie mieszanki sztuczne są dla dziecka nieodpowiednie. Liczne niemowlęta z tego powodu przestawiono z karmienia piersią na karmienie sztuczne, a napady kolki nie zmniejszały się. Pokarm kobiecy jest dla niemowlęcia zawsze odpowiedni i błędem jest odstawienie niemowlęcia od piersi na tej podstawie, że pokarm „nie odpowiada niemowlęciu” albo „jest niedostatecznie silny”. Tylko nietolerancja laktozy (wyjątkowo rzadka sy­tuacja) usprawiedliwia wyeliminowanie mleka kobiecego. Napady, w miarę jak niemowlę rośnie, są coraz słabsze i ustępu­ją w wieku 3 miesięcy, czasami wcześniej. Niekiedy wydaje się, że niewielkie napady kolki pojawiają się w wieku około 6 miesięcy podaje się niemowlęciu mieszaną dietę. Nikt nie zna przyczyn tych napadów. Mogą one być spowodowane obecnością powietrza w jelicie, jednak na pewno nie jest ich przyczyną gromadzenie się powietrza w żołądku. Ponadto ból związany z kolką nie ustępuje po odbiciu się powietrza.